Tofauti kati ya marekesbisho "Hifadhi ya Serengeti"

60 bytes added ,  miaka 2 iliyopita
no edit summary
[[File:Zebra in the Serengeti Wildebeest Migration.jpg|thumb|right|250px|[[Pundamilia]] na [[nyumbu]] wakati wa kuhama]]
[[File:Serengeti sunset, Tanzania.JPG|thumb|right|250px|[[Machweo]] ya Serengeti]]
Kanda'''Hifadhi hiiya Serengeti''' ni eneo kubwa inala [[hifadhimbuga]] zana taifa[[misitu]] katika Tanzania ya kaskazini hasa katika mikoa ya [[Mkoa wa Mara|Mara]] na [[hifadhiMkoa mchezowa kadhaaArusha|Arusha]] ikipakana na nchi ya [[Kenya]]. [[Jina]] Serengeti limechukuliwa kutoka [[lugha]] ya [[Kimasai]] hasa,: "Serengit" kumaanishahumaanisha "Kiwara kisichoisha". <ref>Northern Tanzania with Kilimanjaro and Zanzibar, by Phillip Briggs, 2006, page 198. ISBN 1841621463.</ref> <ref>[http://darkwing.uoregon.edu/~dlpayne/Maa%20Lexicon/index-english/main.htm Maa (Maasai) Dictionary]</ref>
 
==Eneo==
'''Hifadhi ya Serengeti''' ni eneo kubwa la [[mbuga]] na [[misitu]] katika Tanzania ya kaskazini hasa katika mikoa ya [[Mkoa wa Mara|Mara]] na [[Mkoa wa Arusha|Arusha]] ikipakana na nchi ya [[Kenya]].
 
Eneo lake ni 14,763 [[km²]] na ki[[jiografia]] inaendelea ndani ya Kenya inapoitwa [[Hifadhi ya Masai Mara]].
 
[[Mazingira]] ya Serengeti ni kanda ya kijiografia katika kaskazini-magharibi mwa [[Tanzania]] na inaenea kusini-magharibi mwa [[Kenya]] kati ya latitude 1 na 3 Kusini na longitude 34 na 36 Mashariki. Inaenea kiwango cha mraba kilometa 30,000 <sup>2.</sup>
Kuna idadi kubwa ya [[wanyamapori]]. Serengeti pamoja na Masai Mara inajulikana hasa kwa [[uhamisho]] wa kila mwaka wa zaidi ya milioni moja ya [[nyumbu]] wanaovuka [[mto Mara]]. Kuna pia aina nyingi nyingine za [[wanyama]], kati yao "watano wakubwa" wanaovuta watalii hasa yaani [[tembo]], [[simba]], [[chui]], [[fisi]], [[kifaru]] na [[nyati]].
 
Eneo la [[hifadhi]] ya [[Ngorongoro]] liliwahi kuwa sehemu ya Serengeti hadi kutengwa kama hifadhi ya pekee. [[Olduvai Gorge|Bonde la Olduvai]] ambako mabaki ya [[zamadamu]] yalipatikana liko ndani ya Serengeti.
 
Kanda hii ina [[hifadhi za taifa]] na [[hifadhi mchezo kadhaa]].
[[Mazingira]] ya Serengeti ni kanda ya kijiografia katika kaskazini-magharibi mwa [[Tanzania]] na inaenea kusini-magharibi mwa [[Kenya]] kati ya latitude 1 na 3 Kusini na longitude 34 na 36 Mashariki. Inaenea kiwango cha mraba kilometa 30,000 <sup>2.</sup>
 
==Wanyama==
Kuna idadi kubwa ya [[wanyamapori]]. Serengeti inapamoja na Masai Mara inajulikana hasa kwa [[uhamisho]] wa kila mwaka wa zaidi ya milioni moja ya [[nyumbu]] wanaovuka [[mto Mara]]. Ndiyo gura/uhamiaji ya wanyama kwenye [[ardhi]] iliyo kubwa na ndefu zaidi [[duniani]],<ref name="partridge">{{cite news | first=Frank | last=Partridge | coauthors= | title=The fast show | date=2006-05-20 | publisher= | url =http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20060520/ai_n16416123 | work =The Independent (London) | pages = | accessdate = 2007-03-14 | language = }}</ref> ambao hua nihuwa tukio wala [[nusu]] mwaka. Uhamiaji huo ni moja ya [[maajabu kumi ya asili ya ulimwengu ya kusafiri]].
Uhamiaji huo ni moja ya [[maajabu kumi ya asili ya ulimwengu ya kusafiri]].
 
KaribuMnamo [[Oktoba]], karibu [[wanyama wanaokula majani]] (si [[nyama]]) karibu milioni 2 husafiri kutoka [[milima]] ya kaskazini kuelekea nyanda za kusini na kuvuka [[mto wa Mara]] katika harakati za [[mvua]]. Katika mwezi [[Aprili]], wao hurejea kaskazini kwa kupitia magharibi, na kwa mara nyingine tena kuvuka Mto wa Mara. Jambo hili la mara kwa mara huitwa kwa [[Kiingereza]] "Circular migration" yaani [[uhamiaji mviringo]]. Nyumbu zaidi ya 250,000 pekee watakufa safarini kutoka Tanzania kwenda katika [[Masai Mara|mbuga ya wanyama ya Masai Mara]] huko Kenya pande za juu, ambayo ni jumla ya [[maili]] 500. [[Kifo]] mara nyingi unasababishwa na maudhi au [[uchovu]]. <ref name="partridge"></ref> Uhamiaji huu umeonyeshwa katika [[filamu]] na [[programu]] nyingi za [[televisheni]] kote duniani.
Kanda hii ina [[hifadhi za taifa]] na [[hifadhi mchezo kadhaa]]. Jina Serengeti limechukuliwa kutoka lugha ya [[Kimasai]] hasa, "Serengit" kumaanisha "Kiwara kisichoisha". <ref>Northern Tanzania with Kilimanjaro and Zanzibar, by Phillip Briggs, 2006, page 198. ISBN 1841621463.</ref> <ref>[http://darkwing.uoregon.edu/~dlpayne/Maa%20Lexicon/index-english/main.htm Maa (Maasai) Dictionary]</ref>
 
Kuna pia aina nyingine nyingi za [[wanyama]], kati yao "watano wakubwa" wanaovuta watalii hasa yaani [[tembo]], [[simba]], [[chui]], [[fisi]], [[kifaru]] na [[nyati]]. Inakadiriwa [[mamalia]] 70 kubwa na baadhi ya [[spishi]] 500 [[avifauna]] (yaani [[Ndege (mnyama)|ndege]]) hupatikana huko. Tofauti hii ya juu upande wa spishi ni shughuli makazi mbalimbali kuanzia misitu ya riverine, ma[[bwawa]], [[kopjes]] mbuga na misitu. <ref name="autogenerated1"> [http://64.233.169.104/search?q=cache:rss9ABx99HUJ:www.ath.aegean.gr/srcosmos/showpub.aspx%3Faa%3D8868+serengeti+ecosystem+kenya&hl=en&ct=clnk&cd=4&gl=us 403 Forbidden]</ref> [[Nyumbu bluu]], [[swara]], [[punda milia]] na [[nyati]] ni baadhi ya mamalia kubwa ambao kwa kawaida hupatikana katika kanda hii.
 
Karibu Oktoba, karibu [[wanyama wanaokula majani]] (si [[nyama]]) milioni 2 husafiri kutoka milima ya kaskazini kuelekea nyanda za kusini na kuvuka [[mto wa Mara]] katika harakati za [[mvua]]. Katika mwezi Aprili, wao hurejea kaskazini kwa kupitia magharibi, na kwa mara nyingine tena kuvuka Mto wa Mara. Jambo hili la mara kwa mara huitwa kwa [[Kiingereza]] "Circular migration" yaani [[uhamiaji mviringo]]. Nyumbu zaidi ya 250,000 pekee watakufa safarini kutoka Tanzania kwenda katika [[Masai Mara|mbuga ya wanyama ya Masai Mara]] huko Kenya pande za juu, ambayo ni jumla ya [[maili]] 500. [[Kifo]] mara nyingi unasababishwa na maudhi au [[uchovu]]. <ref name="partridge"></ref> Uhamiaji huu umeonyeshwa katika [[filamu]] na [[programu]] nyingi za [[televisheni]] kote duniani.
 
==Historia==
[[Janga la "rinderpest"]] na [[ukame]] wakati wa [[1890]] ulisababisha kupungua kwa idadi ya Wamasai na wanyama. [[Uwindaji haramu]] wa wanyamapori na ukosefu wa [[moto]], ambayo yalikuwa matokeo ya [[shughuli]] za [[binadamu]], yaliweka hatua ya maendeleo ya misitu na vichaka kwa miaka 30-50 ijayo.
 
[[Uongezekaji wa chafuo]] sasa ulisababisha kutokuwa kwa makazi ya [[binadamu]] katika eneo hili.
 
Moto, tembo, na nyumbu walikuwa na ushawishi mkubwa katika kuamua sasa muundo wa Serengeti. <ref name="autogenerated2">Serengeti II: Dynamics, Management, and Conservation of an Ecosystem. Anthony Ronald Entrican Sinclair, Peter Arcese. 1995. University of Chicago Press. [http://books.google.com/books?id=qSb-dHu7rGQC&pg=PA73&lpg=PA73&dq=acacia+trees+serengeti+fire&source=web&ots=iV6h7FIz19&sig=6IwU_AOUf0FX3va-4MOewUx8IvQ Kurasa 73-76.] ISBN 0226760316.</ref>
Baadhi ya 70 km magharibi, [[misitu ya Acacia]] huonekana ghafla na kunyoosha magharibi kuelekea [[ziwa Victoria]] na kaskazini kuelekea katika tambarare za [[Loita]], kaskazini mwa [[mbuga ya wanyama ya kitaifa ya Maasai Mara]]. Aina 16 tofauti ya Acacia zipo katika [[msitu]] huu, [[usambazaji]] wake ukiamuliwa na hali [["edaphic"]] na urefu wa udongo.
 
Karibu na [[Ziwa VictoriaViktoria]] kuna tambarare yenye [[mafuriko]] yaliyotokana na "lakebeds" za kale. Katika kaskazini magharibi, misitu ya Acacia imebadilishwa na misitu ya "Terminalia-Combretum" yenye majani mapana, uliodhamiria kutokana na mabadiliko katika [[jiolojia]]. Eneo hili lina kiwango cha juu zaidi cha mvua katika mfumo na huunda [[kimbilio]] kwa wanyama wanaohama mwisho wa msimu wa [[kiangazi]]. <ref> http://archive.is/20121209175953/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:j9xvfWrq0L0J:www.uoguelph.ca/ib/pdfs/Sinclair_2007_ConsBiol.pdf+acacia+trees+serengeti+fire&hl=en&ct=clnk&cd=6&gl=us</ref>
 
[[Mwinuko]] katika Serengeti huanzia [[mita]] 920 hadi 1850 na [[joto]] wastani kuanzia [[digrii]] 15 hadi digrii 25 "Celsius". Ingawa kwa kawaida [[hali ya hewa]] huwa ya joto na kavu, mvua hutokea katika misimu miwili ya mvua: Machi-Mei, na msimu mfupi katika Oktoba na Novemba. Kiasi cha mvua inatofautiana kutoka kiwango cha chini cha 508 mm katika upande wa "lee" ya miinuko ya Ngorongoro na kiwango cha juu cha 1,200 mm katika [[pwani]] ya Ziwa Victoria. <ref> http://www.glcom.com/hassan/serengeti.html</ref> [[Nyanda za juu]], ambazo ni [[baridi]] kuliko tambarare na kufunikwa na misitu ya "montane", ndiyo alama ya [[mpaka]] wa mashariki ya bonde ambayo Serengeti uko.
* [http://www.martinruffe.co.uk/portfolio/pm_cat_Tropics_subcat_Serengeti/index.aspx Picha kutoka Serengeti]
* [http://encarta.msn.com/encnet/features/mapcenter/map.aspx?TextLatitude=39.45&TextLongitude=-98.907&TextAltitude=0&TextSelectedEntity=39070&MapStyle=Comprehensive&MapSize=Medium&MapStyleSelectedIndex=0&searchTextMap=sarengeti+plain&MapStylesList=Comprehensive&ZoomOnMapClickCheck=on Ramani ya Tambarare la Serengeti]
 
 
{{coord|2|19|51|S|34|50|0|E|scale:500000_source:nlwiki_region:TZ_type:landmark|display=title}}
 
{{DEFAULTSORT:Serengeti}}
[[Jamii:Mbuga za Tanzania]]
[[Jamii:Hifadhi za Taifa za Tanzania]]
[[Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Tanzania]]
[[Jamii:MbugaMkoa zawa TanzaniaMara]]
[[Jamii:Mkoa wa Arusha]]