Tofauti kati ya marekesbisho "Golikipa"

5,395 bytes added ,  miezi 9 iliyopita
no edit summary
[[Picha:Michael Rensing goalkeeper FC Bayern Munich.jpg|thumb|242x242px|[[Michael Rensing]], golikipa wa [[Bayern Munich|FC Bayern Munich]].]]
[[File:Bra-Cos (4).jpg|alt=|thumb|Alison Becker, mlinda lango wa timu ya Liverpool FC na timu ya taifa ya Brazili]]
'''Golikipa''' (kutoka [[Kiingereza]] "goalkeeper"; pia '''kipa''' tu) ni [[mtu]] ambaye hulinda [[lango la timu]] katika [[michezo]] kama [[Mpira wa miguu|soka]] na [[hockey]].
Katika michezo mingi ya timu inayohusisha kufunga katika lango, golikipa (kutoka [[Kiingereza]] "goalkeeper" (kwa jina lingine mlinda lango au kipa)) ni mchezaji maalumu anayepewa jukumu la kuzuia timu pinzani kufunga goli katika lango lake.
 
Nafasi hii ni mahususi katika michezo ya [[Soka]], bandy, rink bandy, camogie, Gaelic football, Mpira wa sakafu, mpira wa mikono, hockey, polo na michezo mingine mingi.
[[Kazi]] ya kipa ni kuzuia [[timu]] pinzani kufunga [[bao]] kwa kuingiza [[mpira]] golini.
 
Katika michezo mingi inayohusisha kufanga katika wavu, sharia maalumu huwekwa kwa mlinda lango tofauti na wachezaji wengine. Sheria hizo hulenga kunlinda golikipa dhidi ya hatari na vitendo vyenye athari kwake.
[[Mchezaji]] huyu huvaa kinga/''Gloves'' kwa ajili ya kujikinga na [[Mpira wa miguu|mipira]] inayomjia kwa [[kasi]].
 
Hii inaweza kuonekana sanasana katika mchezo wa hokey ambapo golikipa huvaa mavazi maalumu kama kofia ngumu ili kumlinda na vishindo kutokana na kugongwana vitu vigumu kama fimbo ya kuchezea na mpira.
{{Mbegu-cheza-mpira}}
 
Baadhi ya michezo, golikipa hufuata sharia kama wachezaji wengine, mfanoi, katika mchezo wa soka, anaweza kupiga mpira kwa miguu kama wachezaji wengine, lakini pia anaweza kutumia mikono yake ila kwenye eneo maalumu tu. Baadhi ya michezo golikipa hana uhuru wa kucheza uwanja mzima, na baadhi ya matendo hawezi kufanya akiwa nje ya eneo linaloruhusiwa.
[[Jamii:Mpira wa Miguu]]
==Mifano==
[[Jamii:Michezo]]
 
===Mpira wa mikono ===
Katika mpira wa mikono, golikipa pekee ndie anayeruhusiwa kukaa eneo la mita 6 kuzunguka lango lake kwa kipindi chote cha mchezo. Golikipa anaruhusiwa kuzuia mpira kuitumia sehemu yoyote ya mwili iwe miguu, mikono hata kichwa ila tu akiwa eneo la mita sita ktoka langoni kwake.
 
Mpira ukigusa chini eneo la mita sita wakati wa mchezo, golikipa tu ndie anayeruhusiwa kuucheza aidha kwa kuupiga au kuushika, mpira ukiwa eneo la mita sita lakini haujagusa chini, mchezaji yeyote anaruhusiwa kuucheza ila tu asiwe amegusa chini, anaweza fanya hivyo kwa kuruka na kupiga mpira akiwa hewani.
 
Golikipa anaweza kuhusika kwenye ushambuliaji kwa kurusha pasi ndefu upande wa nusu ya pili ya uwanja kwa kutoa psi kwa mchezaji mwenza.
 
Mavazi ya kawaida ya golikipa wa mpira wa mikono:
 
*Jezi ya mikono mirefu
*Suruali ndefu
*Mavazi mengineyo ya kumkinga
 
 
 
===Soka===
[[File:Soccer Youth Goal Keeper.jpg|thumb|golikipa kijana wa umri mdogo]]
Katika [[Soka]], golikipa wa kiula timu ana jukumu la kulinda langop la timu yake wakati wa mchezo na hua na upendeleo wa kipekee tofauti na wachezaji wengine. Kazi kuu ya golikipa ni kuzuia mpira usiingie katika lango lake na ndiye mchezaji pekee anayeruhusiwa kutumia mikono yake kushika, kurusha au kuzuia mipira ila tu akiwa katika eneo la penati. Kisheria anatakiwa kuvaa jezi ya rangi tofauti na wachezaji wenzake na refa, hii ni ili kumsaidia refa kumtambua kwa urahisi. Hakuna mahitaji mengine maalumu japo wanaruhusiwa pia kuvaa vifaa vya ziada vya kuwakinga. Magolikipa wengi huvaa glovu pia, glovu hulinda mikono yao na pia kuongeza uwezo wa kushika mpira.
 
Golikipa anaruhusiwa kushika mpira na pia kuupangua mpira uliolenga lango. Mara kadha, golikipa huwa na faida zaidi katika mipira iliyopo hewani kwani anaweza kuruka na kunyoosha mikono yake kabla mshambuliaji hajaucheza kwa kichwa. Golikipa akiushika mpira, anaruhusiwa kuupiga kwa mguu, kuurusha au kuuweka chini na kuucheza kwa mguu. Katika sharia za soka, golikipa anaposhika mpira, ni lazima autoe katika himaya yake ndani ya sekunde sita, lakini refa anaweza kuamua muda wa kuruhusu golikipa kuushoika mpira iwapo tu hatakua na nia ya kupoteza muda. Golikipa akishika mpira, wachezaji wa timu pinzani hawaruhusiwa kugusa mpira huo na ni lazima kutoa nafasi kwa golikipa kuucheza mpira huo. Mpira ukiwa hewani na mchezaji wa timu pinzani akawa anaugombea na golikipa, golikipa hupata upendeleo kwani hana nafasi ya kujikinga.
 
Japokua golikipa anaruhusiwa kushika mpira kwa mikono akiwa katika eneo linaloruhusiwa, hii inakua tofauti akipewa pasi na mchezaji mwenzake, Ktika hali ya namna hiyo, itamlazimu golikipa kucheza mpira kwa miguu ila hawezi kunyanyua mpira. Sheria hii ni kwa pasi iliyotolewa kwa mguu tu, pasi za vichwa au kwa namna yoyote isiyohusisha mguu anaweza kunyanyua kwa mikono. Akivunja sharia hiyo timu inapata adhabu ya pigo lisilo la moja kwa moja
 
Kwa kuwa golikipa ndiye mchezaji pekee kwenye timu mwenye uwezo wa kuona uwanja mzima, mara kadhaa ndiye anayeelekeza wachezaji wakati wa kukaba hasa mapigo ya mipira iliyokufa kuelekea langoni kwake. Hii inamaanisha golikipa lazima awe na sauti ya kutosha kuwaelekeza walinzi wake na walinzi wake inawapasa kusikilia na kufuata anachowaelekeza golikipa.
 
=== Netiboli ===
Katika [[netiboli]], golikipa huvaa jezi yenye herufi GK, kisheria, lazima abaki katika robo tatu ya kiwanja kwa upande wa goli lao lilipo. Golikipa ni miongoni mwa wachezaji wane wanaopruhusiwa kuingia katika duara la kufunga, pamoja nae GD, GS na GA wanaweza kuingia. Mara kadha, goliki[pa humkaba GS wa timu pinzani.
 
==Kipa kwenye sarafu na stampu==
[[File:2004 Austria 5 Euro 100 Years Football back.jpg|160px|thumb|sarafu za ukumbusho za dhahabu na fedha ya umoja wa ulaya (Austria)|miaka 100 ya soka]]
Magolikipa wamekua wakitumika na baadhi ya wakusanyaji wa sarafu na medali, mfano sarafu ya euro 5 ya [[Austria]] ambayo ilichongwa 12 Mei 2004. Sarafu hiyo inaonesha shuti lililopigwa na mchezaji anayeonekana kwa mbali ambalo linampita golikipa (likiwa bado lipo hewani) kuelekea golini.
 
 
==Viungo vya nje==
*[http://www.SeriousGoalkeeping.net/ Serious Goalkeeping]
*[http://www.KeeperPortal.co.uk/ Goalkeeper Website]
*[https://web.archive.org/web/20100310072059/http://forum.teamsport90.com/content/12-Warming-up-Goal-Keeper Football Goalkeeper warm up routine]
*[http://www.goalkeepersaredifferent.com/ Goalkeepers are different]
*[http://www.goalkeeping-museum.com/ Goalkeeping Museum]
*[http://pro1keeper.co.uk/ Goalkeeper Training Website]
 
{{Golikipa}}