Mwingiliano dhaifu

Katika fizikia ya nyuklia na fizikia ya atomu, neno mwingiliano dhaifu ni mfumo unaowajibika kwa nguvu ya nyuklia, na ni mojawapo ya maingiliano manne ya msingi, mengine yakiwa ya sumakuumeme, mwingiliano madhubuti, na mvuto.

Katika anuwai ya m 10−15 (1 femtometer), nguvu kali ni takriban mara 137 na inakuwa na nguvu kama umeme, mara milioni huwa na nguvu kama mwingiliano dhaifu, na mara 1038 na nguvu kama mvuto [1]. Nguvu kubwa ya nyuklia inashikilia jambo la kawaida kwa pamoja kwa sababu inajumuisha chembechembe za atomu kama protoni, elektroni na nyutroni. Kwa kuongezea, nguvu kali hufunga “protoni” na “nyutroni”  kuunda kiini cha atomi. Zaidi ya wingi wa protoni ya kawaida au nyutroni ni matokeo ya nguvu ya shamba nguvu; quark yote hutoa 1% pekee ya wingi wa protoni.

Historia

hariri

Nadharia ya mwingiliano dhaifu ilianzishwa na Enrico Fermi mwaka 1933.

Kabla ya miaka ya 1970, wataalamu wa fizikia hawakuwa na hakika juu ya jinsi kiini cha atomi kilivyofungwa pamoja. Ilijulikana kuwa kiini kiliundwa na protoni na nyutroni na kwamba protoni zlikuwa na maingizo mazuri ya umeme, wakati nyutroni hazikua upande wa umeme. Kwa uelewa wa fizikia wakati huo, mashtaka mazuri yangekuwa yakirudisha mwenzake na protini zilizoshtakiwa vizuri zinapaswa kusababisha kiini kutengana. Walakini, hii haikuwahi kuzingatiwa. Fizikia mpya ilihitajika kuelezea jambo hili.

Nguvu ya kuvutia zaidi iliwekwa ili kuelezea jinsi kiini cha atomi kilivyofungwa licha ya upotovu wa elektroni pande zote za elektroni. Nguvu hiyo iliaminika kuwa nguvu ya msingi ambayo ilichukua nguvu juu ya protoni na nyutroni ambazo huunda kiini.

Iligunduliwa baadaye kwamba protoni na nyutroni hazikuwa chembe za msingi, lakini zilitengenezwa na chembe za eneo zinazoitwa quark. Kuvutia sana kati ya neli ilikuwa athari ya nguvu ya msingi ambayo ilifunga foleni pamoja katika protoni na nyutroni. Nadharia ya chromodynamics ya quantum inaelezea kwamba quark hubeba kinachoitwa malipo ya rangi, ingawa haina uhusiano na rangi inayoonekana. [2] Quark zilizo na malipo ya rangi tofauti huvutia kila moja kwa sababu ya mwingiliano mkubwa, na chembe iliyoingiliana hii iliitwa gluoni.

Tanbihi

hariri

Marejeo

hariri

Kwa wasomaji wa kawaida

hariri
  • R. Oerter (2006). The Theory of Almost Everything: The Standard Model, the Unsung Triumph of Modern Physics. Plume. ISBN 978-0-13-236678-6.
  • B.A. Schumm (2004). Deep Down Things: The Breathtaking Beauty of Particle Physics. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-7971-X.

Vitabu

hariri

Viungo vya nje

hariri
 
Wikiquote ina mkusanyiko wa dondoo kuhusu: