Jamhuri ya Chad
République du Tchad
Jumhuriyyat Tshad
Bendera ya Chad
(Bendera ya Chad)
Kaulimbiu ya Taifa: Unité - Travail - Progrès
Mahali Chad ilipo
Lugha za Taifa Kifaransa, Kiarabu
Mji Mkuu Ndjamena
Rais Idriss Déby
Fedha Franc CFA
Saa za Eneo UTC +1
Wimbo wa Taifa La Tchadienne
Intaneti TLD .td
Codi ya simu 235

Chad (pia: Chadi) ni nchi huru iliyoko Afrika ya Kati. Imepakana na Libya, Sudan, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Kamerun, Nigeria na Niger.

Mji mkuu ni Ndjamena.

Tangu mwaka 2003 Mgogoro wa Darfur nchini Sudan umevuka mpaka na kuvuruga Chad pia. Ikiwa kati ya nchi zinazoongoza duniani kwa ufukara na ufisadi, ilipata shida kupokea wakimbizi kwa mamia elfu.

Ingawa kuna vyama vingi vya siasa, mamlaka imo imara mikononi mwa Rais Déby na chama chake, Patriotic Salvation Movement. Chad inaendelea kusumbuliwa na mapigano ya kisiasa na majaribio ya mapinduzi.

Tangu mwaka 2003 petroli imekuwa inaongoza kati ya bidhaa zinazopelekwa nje ya nchi badala ya pamba.

JiografiaEdit

 
Ramani ya nchi.

Sehemu kubwa ya eneo lake ni jangwa na nchi yabisi. Kusini kuna kanda lenye hali ya hewa ya kitropiki, lakini ardhi yenye rutuba inayofaa kwa kilimo ni asilimia 3 tu za eneo lake lote .

Kaskazini kuna milima ya Tibesti.

Katikati liko beseni la ziwa Chad lililokuwa kati ya maziwa makubwa kabisa duniani lakini limepungua sana, hasa mwishoni mwa karne ya 20.

HistoriaEdit

Makala kuu: Historia ya Chad

Katika milenia ya 7 KK kulikuwa na watu wengi sana katika beseni hiyo.

Katika historia kabla ya ukoloni watu wa kaskazini waliwafanyia vita watu wa kusini na kuteka wafungwa kama watumwa. Hivyo hadi leo uhusiano kati ya kusini na kaskazini ya nchi ni mgumu.

WatuEdit

 
Msichana wa mkoa wa Ouaddaï.

Wakazi walikuwa 15,500,000 mwaka 2018.

Jinsi ilivyo katika nchi mbalimbali za kanda la Sahel kuna aina mbili za wakazi ndani yake:

Kwa jumla leo kuna makabila zaidi ya 200 nchini, ambayo hutimia lugha na lahaja zaidi ya 100 (angalia orodha ya lugha hizo). Asili yao ni Afrika Mashariki, Afrika ya Kati, Afrika Magharibi na Afrika Kaskazini vilevile[4].

Lugha rasmi ni Kiarabu na Kifaransa.

Tazama piaEdit

TanbihiEdit

  1. Table: Muslim Population by Country. Pew Research Center. Iliwekwa mnamo 16 April 2018.
  2. The World's Muslims: Unity and Diversity 128–129. Pew Forum on Religious & Public life (9 August 2012). Iliwekwa mnamo 2 June 2014.
  3. Table: Christian Population as Percentages of Total Population by Country. Pew Research Center. Iliwekwa mnamo 16 April 2018.
  4. Haber, Marc; Mezzavilla, Massimo; Bergström, Anders; Prado-Martinez, Javier; Hallast, Pille; Saif-Ali, Riyadh; Al-Habori, Molham; Dedoussis, George et al. (1 December 2016). "Chad Genetic Diversity Reveals an African History Marked by Multiple Holocene Eurasian Migrations" (in en). The American Journal of Human Genetics 99 (6): 1316–1324. doi:10.1016/j.ajhg.2016.10.012 . ISSN 0002-9297 . PMC 5142112 . PMID 27889059 .

MarejeoEdit

Viungo vya njeEdit

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
Vya serikali
Vingine


Nchi za Afrika  
Afrika ya Kati (Jamhuri ya) | Afrika Kusini | Algeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Cabo Verde | Chad | Cote d'Ivoire | Eritrea | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Guinea ya Ikweta | Jibuti | Kamerun | Kenya | Komori | Kongo (Jamhuri ya) | Kongo (Jamhuri ya Kidemokrasia ya) | Lesotho | Liberia | Libya | Madagaska | Malawi | Mali | Misri | Morisi (Visiwa vya) | Mauritania | Moroko | Msumbiji | Namibia | Niger | Nigeria | Rwanda | Sahara ya Magharibi | Sao Tome na Principe | Senegal | Shelisheli | Sierra Leone | Somalia | Sudan | Sudan Kusini | Tanzania | Togo | Tunisia | Uganda | Uhabeshi | Uswazi | Zambia | Zimbabwe
Maeneo ya kiafrika ambayo ni sehemu za nchi nje ya Afrika
Ufaransa: Mayotte · Réunion | Hispania: Visiwa vya Kanari · Ceuta · Melilla | Ureno: Visiwa vya Madeira | Uingereza: · Kisiwa cha St. Helena · Kisiwa cha Diego Garcia
  Makala hii kuhusu maeneo ya Afrika bado ni mbegu.
Je unajua kitu kuhusu Chad kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni?
Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.
  1. "Chad Country Commercial Guide – FY 2005" at the Wayback Machine (archived Oktoba 15, 2007).. United States Department of Commerce.